Miễn dịch tập nhiễm với lympho

Các kháng nguyên và vai trò của tế bào lympho trong miễn dịch tập nhiễm

Sinh lý học

Các kháng nguyên

Miễn dịch tập nhiễm chỉ xảy ra sau lần xâm nhập đầu tiên của vật lạ hoặc chất độc. Như vậy cơ thể phải có một số cơ chế để nhận biết sự xâm nhập khởi đầu này. Mỗi chất độc hoặc mỗi loại sinh vật luôn luôn chứa một hoặc vài hợp chất hóa học đặc hiệu khác hẳn với những hợp chất khác. Chúng là những phân tử protein hoặc những polysaccarid. Chính các hợp chất này đã khởi động miễn dịch tập nhiễm và được gọi là các kháng nguyên. Tiêu chuẩn của kháng nguyên là phải có trọng lượng phân tử cao khoảng 8.000 trở lên. Ngoài ra tính kháng nguyên còn phụ thuộc vào những nhóm phân tử định kỳ đều đặn gọi là epitope trên bề mặt của phân tử kháng nguyên.

Miễn dịch tập nhiễm với lympho
Miễn dịch tập nhiễm với lympho

Hapten: Có những chất có trọng lượng phân tử nhỏ hơn 8.000 nhưng vẫn gây được miễn dịch. Các chất này được gọi là hapten. Cơ chế gây miễn dịch của hapten như sau: trước hết hapten gắn với một chất có tính kháng nguyên , ví dụ protein, rồi phức hợp hapten-protein sẽ kích thích gây đáp ứng miễn dịch.

Các kháng thể hoặc các tế bào lympho hoạt hóa được tạo ra để chống lại phức hợp thì có thể phản ứng chống lại protein hoặc chống lại hapten. Do đó khi tiếp xúc với hapten lần thứ hai, một số kháng thể hoặc tế bào lympho hoạt hóa sẽ phản ứng với hapten trước khi chất này có thể lan truyền và gây hại cho cơ thể.

Các hapten gây đáp ứng miễn dịch thường là thuốc, các thành phần hóa học trong bụi, các sản phẩm phân hủy ở gần tóc, lông từ động vật, các sản phẩm thoái hóa của da bị tróc vẩy, các hóa chất công nghiệp, v.v.

Vai trò của tế bào lympho trong miễn dịch tập nhiễm

Miễn dịch tập nhiễm là một sản phẩm của hệ thống lympho của cơ thể. Những người bẩm sinh không có tế bào lympho hoăc các tế bào lympho bị phá hủy do chiếu xạ hoặc do hóa chất thì sẽ không có miễn dịch tập nhiễm. Những người như vậy thường chết ngay sau khi sinh do bị nhiễm khuẩn dù được điều trị bằng mọi biện pháp. Như vậy tế bào lympho rất cần cho sự tồn tại của con người.

Tế bào lympho khư trú trong các hạch bạch huyết, chúng cũng có ở các mô bạch huyết đặc biệt như lách, các vùng dưới niêm mạc của ống tiêu hóa và tủy xương. Trong cơ thể, các mô bạch huyết được phân bố rất thuận lợi để có thể chặn đứng các sinh vật hoặc các chất độc xâm nhập trước khi chúng có thể lan truyền rộng rãi. Ví dụ các mô bạch huyết ống tiêu hóa có thể tiếp xúc ngay với các kháng nguyên xâm nhập qua đường tiêu hóa. Các mô bạch huyết của họng và hầu khư trú ở vị trí rất thuận lợi để chặn đứng các kháng nguyên đi vào đường hô hấp trên. Cuối cùng mô bạch huyết của lách và tủy sẽ chặn đứng các kháng nguyên đã đi được vào máu và tuần hoàn.

Tế bào gây ra miễn dịch thể dịch là tế bào lympho B. Tế bào gây ra miễn dịch qua trung gian tế bào là tế bào lympho T. Cả hai loại tế bào này đều có chung nguồn gốc trong bào thai là các tế bào gốc vạn năng. Các tế bào này sẽ biệt hóa thành tế bào gốc biệt hóa của dòng lympho để tạo ra tế bào lympho. Trước khi trở nên các tế bào lympho trưởng thành khư trú ở các hạch bạch huyết, chúng được biệt hóa hơn nữa hoặc được “xử lý” như sau:

Một số tế bào lympho di trú đến tuyến ức và được xử lý ở đó, vì thế chúng được gọi là tế bào lympho T (thymus). Tế bào lympho T chịu trách nhiệm về miễn dịch tế bào. Một dòng lympho khác được xử lý ở gan trong nửa đầu của thời kỳ bào thai và ở tùy xương trong nửa sau của thời kỳ bào thai và sau khi sinh. Dòng tế bào này được phát hiện đầu tiên ở loài chim và chúng được xử lý ở bursa Fabricius, một cấu trúc của chim không có ở lớp động vật có vú. Vì vậy chúng được gọi là tế bào lympho B và chịu trách nhiệm về miễn dịch thể dịch.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

3 − 1 =